Türkiye'de milyonların sevgilisi futbolda birçok yıldız adayı altyapılarda varolma mücadelesi veriyorlar. Eskiden birçok yıldızın çıktığı Türk futbolunda şimdilerde Avrupa çapında oyuncu sayısı bir elin parmakları kadar.
Profesyonel Futbolcular Gözlem Grubu'nun bu yıl üçüncüsüne imza attığı 'Avrupa'daki Futbolcuların Demografisi' isimli rapor, Türkiye'nin altyapıdaki eksikliğini gözler önüne seriyor. Geçen yılı değerlendiren ilginç notların yer aldığı rapora göre altyapıdan yetiştirdiği oyunculara en az şans tanıyan ülkelerden biri Türkiye. Türk futbolunda forvet oyuncularının sadece yüzde 3,9'u altyapıdan geliyor. Önceki sezon Bursaspor, 15,4 ile altyapıdan futbolculara lig maçlarında en fazla süre veren takım. Yeşil-Beyazlıları yüzde 14,6 ile Gençlerbirliği, yüzde 11,6 ile Beşiktaş, yüzde 11,1 ile Fenerbahçe izliyor.
İspanya ve Almanya liglerinde yer alan çoğu takımda bu oran yüzde 40'ın üstünde. Elbette tek sorun altyapı değil. Başka sorunları da var Türk futbolunun. Ancak dünya futbolunda başarı gösteren kulüplerin birçoğu altyapıya büyük önem veriyor.
Türk futbolunda neden altyapıdan futbolcu çıkmıyor? Büyük kulüplerin altyapıdan A takıma fazla oyuncu çıkarmamaları başlıca sorunu teşkil ediyor. Kendi haline bırakılan altyapılar, zar zor ayakta kalıyor. Yetenekli futbolcular, yer aldığı kulübün A takımına yükselemeyince kaybolup gidiyorlar. Genç yeteneklerin bir an önce para kazanmak istemeleri de yıldız olmadan futboldan kopmalarına yol açıyor. Ülkemizdeki altyapı kulüplerinin birçoğu yeteri kadar teknik donanıma da sahip değil. Üstüne üstlük bir de altyapı futbolcuları sağlıksız koşullarda çalışıyorlar. Oynadıkları maçlarda sahada doktor bulunmuyor.
Oysa Avrupa'da saydığımız bu sorunlar çoktan aşıldığı gibi, adaylar 16'sında büyük takımlara girme hayalini kurabiliyor. Türkiye'de yokluklar içinde yüzen kulüplerimiz, önemli başarılara da imza atabiliyor. İşte Türkiye'de altyapıda başarıya imza atmış en başlıca kulüplerden bir tanesi bu yıl TFF 2. Lig'e yükselen Gaziosmanpaşa.
Gaziosmanpaşa Kulübü, son iki yılında U-17 ve 18'de Türkiye şampiyonluğunu elde etmiş. Türk futboluna damgasını vurmuş birçok yıldız Gaziosmanpaşa'nın toprak sahasından çıkmış. Kulüp, bu zamana kadar gösterdiği başarıları, oyuncuların ve teknik direktörün bireysel çabalarıyla sağlıyor. Ancak kulübün bu başarılarının arkasında dramatik bir tablo bulunuyor. Gaziosmanpaşa'nın ne doğru düzgün bir sahası ne de oyuncularına ödeyeceği parası bulunuyor. Kulüp, TFF'den aldığı parayla ayakta duruyor. Ancak gelen para A takıma verildiğinden, altyapıya hiçbir şey kalmıyor.
Her türlü zorlukların üstesinden gelmesini bilen Teknik Direktör Ercan Serbest'e göre, gençlerin altyapılarda yetişememesinin en büyük sebebi, tesisleşememe problemi. G.O.Paşa'nın idmanına gittiğimizde acı bir tabloyla karşı karşıya kaldık. Daha 15'inde pırlanta gibi gençler beton zeminde idman yapıyorlardı. Serbest, işte bu yokluklar içinde iki yıl üst üste Türkiye şampiyonu olduklarını, eğer kendilerine imkân verildiği takdirde Avrupa çapında başarıya imza atacaklarını iddia ediyor.
***
Altyapı kulüpleri daha fazla maç yapmalı
Ahmet Talimciler (Sosyolog)Türkiye'de altyapılarda pek çok eksikliğin yanı sıra psikolog ve sosyolog eksikliği de dikkat çekicidir. Özellikle spor psikologlarının sayısının artması ve bu alanın kulüp altyapılarında daha fazla yer almaları sporcuların sağlıklı zihinsel ve bedensel gelişimleri açısından önem taşımaktadır. Ülkemizde özellikle futbol alanındaki bilimsel gelişimler takip edilmesine rağmen sporcuların psikolojik açıdan yaşayabileceği sorunların aşılmasında ve sağlıklı bir ortamda maçlara hazırlanmalarında etkili olabilecek bir alan görmezden gelinmektedir. Türkiye'de alt yapıların en büyük eksikliği insan unsurunu sürekli olarak göz ardı etmemizdir.
Abdullah Avcı (İBB Teknik Direktörü): Türkiye'de 126 tane profesyonel takım bulunuyor. 4 bin tane de lisanslı futbolcumuz var. Aşağıdan 30 bin yeni çocuk yetişiyor. Bu çocuklar, nerede oynayacaklar? Bunu iyi belirlemek gerekiyor. Türkiye'de 17-18 yaşlarındaki gençler yılda 20 maç oynuyor. Bu rakam Avrupa'da 60 maça kadar çıkıyor. Bir kere altyapı kulüplerimizin bu açığı kapatması gerekiyor. Dünyanın hiçbir yerinde, bu kadar az maçın yapıldığı kulüpler bulunmuyor.
Ulvi Güveneroğlu (Beşiktaş Alt Yapı Kordinatörü): Kulüplerimizde altyapıya gereken önem verilmiyor. Bence bu önemli bir konu. A takıma oyuncular çıkarmalılar. Teknik direktörlerin de bu oyuncuları oynatmaları gerekiyor. Altyapılarımızda kaliteli oyuncular bulunuyor. Ancak kulüpler alt yapıdaki oyunculara gerekli önemi göstermiyor. Kulüplerimizde hala bu oyuncu, takımın başarısına katkı sağlamaz düşüncesi hâkim. Takımlar bu düşünceyi aşmadığı müddetçe, ülkemizin kaliteli oyuncular çıkarması mümkün değil.
***
Avrupa'da futbol akademileri ne durumda?
Clairefontaine: Fransa'nın altyapı sisteminin kalbidir Clairefontaine. Bu seçkinler merkezinde yetişen oyuncular, Fransa milli takımının geleceğinde önemli roller üstlenir. Fransa'nın Île-de-France bölgesinin en iyi genç yetenekleri bu akademide toplanıyor. Bölgesinin en iyi genç yetenekleri Clairefontaine'de eğitim alıyor. 13-15 yaş arasındaki geleceğin yıldız adayları merkezde hem okul hem de futbol eğitimi alıyor. Antrenmanların yanı sıra teknik kabiliyetlerin yapılanması için çalışmalar yapılıyor. Merkezdeki birçok genç futbolcu Fransız kulüpleri tarafından izleniyor. Akademinin kalitesi, ortaya çıkardığı Fransız yıldızlar göz önüne alındığında tartışılmaz oluyor.
Clairefontaine'in yetişen yıldızları: Nicolas Anelka, William Gallas, Thierry Henry, Louis Saha, Sébastien Bassong, Jérôme Rothen, Jérémie Aliadière, Jimmy Briand, Philippe Christanval, Franck Dumas, Jacques Faty, Richard Dutruel, Nicolas Maurice-Belay, Issiar Dia.
RENNES altyapısı: Fransa, Avrupa'nın en iyilerinden biri ama Fransa'nın en iyisi var. Rennes takımının altyapısı son 3 yıldır ülkenin en iyisi seçiliyor. Son 5 yıldır altyapıya çok önemli bir öncelik veren Rennes takımı, bunun meyvelerini topluyor. Rennes altyapısının başarısının sırlarından biri, çok geniş bir genç oyuncu veritabanı üzerinde çalışmaları. Ülke genelinde 8 direktör ve 25'e yakın gözlemci Rennes için genç oyuncuları gözlemliyor ve sürekli veri tabanı güncelleniyor. Hafta içi ve hafta sonu maçlarında izlenen oyuncuların nasıl performans gösterdikleri sürekli veri tabanına işleniyor ve Rennes bu gözlemler sonucunda altyapısına küçük yaşlardaki yetenekli oyuncuları katıyor. Rennes altyapısından önceki yıllarda yetişen oyuncular: Mickaël Silvestre, Anthony Réveillère, Etienne Didot, Jacques Faty, Grégory Bourillon, Ousmane Dabo, Stéphane N'Guema Simon Pouplin ve Sylvain Wiltord...
Liverpool Altyapısı The Academy: İngiltere futbolunun en sağlam yapılarından biri Liverpool'ın Kirkby'deki The Academy. Bu okulun son üyelerinden biri ada futboluna damgasını vurmaya hazırlanıyor. Michael Owen, Steve Mc Manaman, Robbie Fowler, Steven Gerrard gibi isimleri çıkaran, bir dönem Wayne Rooney'in de top koşturduğu Liverpool akademisi, en önemli yetenek madenlerinden. Akademi sadece Liverpool'a değil, İngiltere Milli Takımı'nın da futbolcu kaynağı. 3 aşamalı bir eğitim sistemi var. Akademide özellikle burs kazanıp 16-18 yaş arası eğitime alınan futbolculara uygulanan müfredat oldukça yoğun. Kişisel gelişim programları, davranış bilimlerini içeren ve oyuncunun karakterinin gelişimine yardımcı olan dersler, ağırlıklı antrenman programları gibi.
Ajax altyapısı De Toekomst: Dünyanın en fazla tanınan kulüplerinden Ajax, çok başarılı ve popüler. De Toekomst on farklı takımdan 160 gence ev sahipliği yapıyor ve bu gençlere, yaşıtlarının çoğunun sahip olamadığı şartları sağlıyor. Fakat zirveye giden yol oldukça uzun ve zorlu, ayrıca acımasız bir rekabet ortamı çocukları bekliyor. Sadece en iyiler Ajax'ta kalabiliyor, hocalarının gözüne giremeyenler gitmek zorunda. Sürekli genç yetenekleri ortaya çıkartan ve onların birer yıldız olmalarını sağlayan Ajax'ın yetiştirdiği bazı yıldızlar ve oynadıkları takımlar şöyle: Johan Cruyff, Johan Neeskens, Marco van Basten, Frank Rijkaard, Edwin van der Saar, Edgar Davids, Clarence Seedorf, Patrick Kluivert, Frank de Boer ve Ronald de Boer, Dennis Bergkamp.
Zaman gazetesi pazar ekinden alıntı yapılmıştır